Bitüm ve sülfür ticaretinde şartnameler, analiz sertifikaları ve teklif yazışmaları kısaltmalarla doludur. Bu sözlük, en sık karşılaşılan terimleri sade biçimde açıklıyor.

Bitüm terimleri

Penetrasyon
Standart bir iğnenin 25 °C'de, 100 g yük altında 5 saniyede bitüme batma derinliği; 0,1 mm cinsinden ölçülür. Sayı büyüdükçe bitüm yumuşaktır. "60/70" ifadesi 6,0–7,0 mm batma demektir.
Yumuşama noktası (R&B)
Halka ve bilye (Ring & Ball) yöntemiyle ölçülür. Bitümün akmaya başladığı sıcaklıktır. Yüksek değer, sıcak iklimde form koruma kabiliyetinin yüksek olduğunu gösterir.
Süneklik (düktilite)
Bitüm numunesinin kopmadan uzayabildiği mesafe; santimetre cinsinden ölçülür. Yüksek değer, bağlayıcının esnek ve çatlamaya dirençli olduğunu gösterir.
Parlama noktası
Bitüm buharının alev aldığı en düşük sıcaklık. Güvenli ısıtma sınırını belirler; genellikle 230 °C'nin üzerindedir.
Kinematik / dinamik viskozite
Bitümün akmaya karşı direnci. Kinematik viskozite 135 °C'de cSt veya mm²/s cinsinden, dinamik viskozite 60 °C'de poise cinsinden ölçülür. Pompalama ve karışım sıcaklıklarını belirlemede kullanılır.
T.F.O.T. / R.T.F.O.T.
İnce Film Isıtma Deneyi. Bitümün üretim ve serim sırasındaki yaşlanmasını laboratuvarda taklit eder. Deney sonrası korunan penetrasyon oranı, bağlayıcının uzun ömürlülüğü hakkında fikir verir.
VG sınıfı
Viskozite sınıflandırması (VG 10, VG 30, VG 40). Hindistan ve Güney Asya'da IS 73 standardına göre kullanılır.
PG sınıfı
Performance Grade. ABD kaynaklı Superpave sistemi; "PG 64-22" gibi gösterilir ve bağlayıcının çalışabileceği üst/alt sıcaklık sınırlarını ifade eder.
PMB / CRMB
Polimer Modifiye Bitüm ve Kırılmış Kauçuk Modifiye Bitüm. Standart bitüme katkı eklenerek elastikiyet ve sıcaklık dayanımı artırılır.
Cutback / Emülsiyon
Cutback, çözücüyle inceltilmiş bitüm; emülsiyon ise su içinde dağıtılmış bitüm. İkisi de düşük sıcaklıkta uygulanabilir; yüzey kaplama ve astar işlerinde kullanılır.

Sülfür terimleri

Geri kazanılmış kükürt
Rafineri ve gaz işleme tesislerinde asit gazlarından ayrıştırılan kükürt. Bugün ticareti yapılan kükürdün neredeyse tamamı bu yolla elde edilir.
Mesh
Elek gözenek ölçüsü. "325 mesh" yaklaşık 45 mikron açıklık demektir; sayı büyüdükçe tane incelir.
Asidite
Kükürt içindeki serbest asit miktarı; H₂SO₄ cinsinden yüzde olarak verilir. Yüksek değer depolama ve taşıma ekipmanında korozyona yol açar.
Yığın yoğunluğu
Birim hacimdeki kütle (kg/m³). Silo ve ambar kapasitesi hesaplarında kullanılır; granül için yaklaşık 1.150–1.250, toz için 550–750 kg/m³.

Ticaret ve lojistik terimleri

Incoterms
Uluslararası Ticaret Odası'nın belirlediği teslim kuralları. En sık kullanılanlar: EXW (fabrika teslim), FOB (gemide teslim), CFR (navlun dahil), CIF (navlun ve sigorta dahil).
B/L — Konşimento
Deniz taşımasının resmî belgesi ve malın mülkiyet senedi.
COA
Certificate of Analysis — analiz sertifikası. Sevk edilen partinin laboratuvar değerlerini gösterir.
MSDS / SDS
Malzeme güvenlik bilgi formu. Tehlike sınıfı, elleçleme ve acil durum talimatlarını içerir.
L/C — Akreditif
Banka aracılığıyla, belgelerin akreditif şartlarına uygun sunulması karşılığında yapılan ödeme yöntemi.
LOI / PI
Letter of Intent (niyet mektubu) ve Proforma Invoice (proforma fatura). Sipariş sürecinin ilk iki resmî adımı.
FCL
Full Container Load — tam konteyner yükü. Konteynerin tamamının tek alıcıya ait olduğu sevkiyat.
IMSBC Kodu
Uluslararası Denizcilik Katı Dökme Yükler Kodu. Dökme yüklerin taşıma güvenliğini düzenler; yükleri A, B ve C gruplarına ayırır.
IMDG Sınıf 4.1
Yanıcı katı maddeler sınıfı. Kabuklu ve iri taneli kükürt (UN 1350) bu kapsamda taşınır.
Gözetim (survey)
SGS, Intertek veya Bureau Veritas gibi bağımsız firmaların yükleme öncesi/sonrası yaptığı miktar ve kalite tespiti.